Digitale autonomie: hoe realistisch is het in 2026?

De discussie over digitale autonomie wordt vaak gevoerd alsof organisaties slechts één keuze hebben: volledig overstappen naar een Europees alternatief of blijven werken met Microsoft 365 of Google Workspace. Wat ons betreft ligt dit genuanceerder. Voor de meeste organisaties draait het niet om volledige onafhankelijkheid, maar om het maken van slimme keuzes die de controle vergroten zonder dat productiviteit en gebruiksgemak verloren gaan.

Waarom digitale autonomie steeds belangrijker wordt.
Digitale autonomie staat hoog op de agenda. Bedrijven willen meer grip op hun data, minder afhankelijk zijn van de technologiereuzen en beter voorbereid zijn op veranderende wetgeving en geopolitieke ontwikkelingen. Toch blijkt in de praktijk dat volledige digitale onafhankelijkheid voor veel organisaties nog niet haalbaar of betaalbaar is.
Steeds meer organisaties stellen vragen over waar hun data wordt opgeslagen, welke wetgeving van toepassing is en hoe afhankelijk zij zijn van een beperkt aantal leveranciers. Dat is begrijpelijk. Data is tegenwoordig een van de belangrijkste bedrijfsmiddelen en daarmee ook een strategisch risico.

Ook binnen de Nederlandse overheid is de discussie in beweging. De uitdagingen rondom grote Cloud migraties laten zien dat digitale autonomie niet alleen gaat over de keuze van een leverancier. Zaken als beheer, continuïteit, back-ups en dataclassificatie zijn minstens zo belangrijk. Wanneer die onderdelen onvoldoende aandacht krijgen, ontstaan risico's die losstaan van het gekozen platform. Dat maakt één ding duidelijk: technologie vervangen is relatief eenvoudig. Controle houden over bedrijfsinformatie is een stuk complexer.

Zijn er alternatieven voor Microsoft 365?
Het korte antwoord is ja. Er zijn inmiddels verschillende Europese en open source-oplossingen beschikbaar voor e-mail, documentbeheer, bestandsopslag en online samenwerking. De afgelopen jaren zijn deze oplossingen sterk verbeterd en de ontwikkeling gaat door.

Toch zien veel organisaties dezelfde uitdaging terugkomen. Microsoft 365 is uitgegroeid tot een uitgebreid ecosysteem waarin e-mail, Teams, SharePoint, documentbeheer, identiteitsbeheer en beveiligingsfunctionaliteiten nauw met elkaar zijn geïntegreerd. Een alternatief vervangen betekent daarom zelden één product vervangen. In de praktijk moeten vaak meerdere oplossingen gecombineerd worden om hetzelfde functieniveau te benaderen. Daar komt nog bij dat alternatieven regelmatig hogere implementatiekosten, meer beheerinspanning of beperkingen in functionaliteit met zich meebrengen. Ook de licentiekosten moeten niet onderschat worden. Daardoor ontstaat een situatie waarin de wens naar meer autonomie aanwezig is, maar de businesscase nog niet altijd overtuigend is.

De uitdaging zit niet alleen in software
Veel organisaties kijken bij digitale autonomie direct naar applicaties. Dat is logisch, maar daarmee wordt een belangrijk deel van de discussie overgeslagen. De vraag zou eigenlijk moeten zijn: welke informatie wil je zelf onder controle houden?

Niet alle data heeft dezelfde waarde. Een vergadernotitie vraagt om een andere aanpak dan financiële gegevens, onderzoeksdata of bedrijfsgevoelige documentatie. Door eerst te bepalen welke informatie werkelijk kritisch is, ontstaat vaak een veel realistischer beeld van de mogelijkheden. Digitale autonomie draait uiteindelijk minder om het vervangen van software en meer om het maken van bewuste keuzes over data, opslag en beheer.

Een pragmatische tussenstap: hybride werken met data
Wij denken dat de meest realistische oplossing momenteel ligt in een hybride aanpak. Daarbij blijft Microsoft 365 beschikbaar voor dagelijkse samenwerking, communicatie en documentbeheer. Medewerkers kunnen blijven werken met de oplossingen die zij kennen, terwijl tegelijkertijd wordt gekeken welke data extra bescherming of meer lokale controle verdient. Juist die combinatie wordt steeds interessanter. Organisaties hoeven niet te kiezen tussen volledige afhankelijkheid van een hyperscaler of een kostbare migratie naar een alternatief ecosysteem. In plaats daarvan kunnen zij stap voor stap bepalen welke onderdelen zij dichter bij zichzelf willen organiseren.

Nederlandse cloudopslag als aanvulling
Bij CASE zien we dat de vraag naar lokale opslag van bedrijfsgevoelige informatie groeit. Organisaties willen meer inzicht in de locatie van hun data en meer invloed op de manier waarop deze wordt beheerd. Daarom bieden wij cloudopslag vanuit onze eigen infrastructuur in Arkel en Amsterdam. Daarbij gaat het nadrukkelijk om opslag van data en niet om een volledige vervanger van Microsoft 365.

Dat onderscheid is belangrijk. Op deze manier ontstaat meer controle over gevoelige informatie zonder dat medewerkers afscheid hoeven te nemen van hun bestaande werkomgeving.

Waar begin je als organisatie?
Digitale autonomie is geen project dat in één keer wordt afgerond. Het begint met inzicht.

Stel daarbij bijvoorbeeld de volgende vragen:

• Welke data is bedrijfskritisch?
• Welke informatie wil je absoluut binnen Nederland kunnen opslaan?
• Welke processen zijn afhankelijk van Microsoft 365?
• Welke compliance- of wetgevingseisen spelen binnen de organisatie?
• Wat zijn de kosten, risico's en gevolgen van een volledige migratie?
• Welke onderdelen kunnen relatief eenvoudig in een hybride model worden ondergebracht?

Door deze vragen eerst te beantwoorden, ontstaat een veel realistischer beeld van wat mogelijk en wenselijk is.

Meer controle zonder productiviteit te verliezen
De komende jaren zal digitale autonomie ongetwijfeld een belangrijk onderwerp blijven. Tegelijkertijd is het belangrijk om eerlijk te blijven over de huidige stand van zaken. Voor veel organisaties bestaat er vandaag nog geen betaalbaar alternatief dat op alle vlakken kan concurreren met Microsoft 365. Dat betekent echter niet dat er geen mogelijkheden zijn om meer controle te krijgen over bedrijfskritische informatie.

Een hybride strategie kan een praktische tussenstap zijn. Je behoudt de voordelen van Microsoft 365 voor dagelijkse samenwerking, terwijl je tegelijkertijd bewuste keuzes maakt over waar gevoelige data wordt opgeslagen en beheerd. Dat levert meer grip op, zonder direct grote veranderingen door te voeren in de manier waarop medewerkers werken.

Wil je onderzoeken welke data binnen jouw organisatie geschikt is voor lokale opslag of ben je benieuwd hoe een hybride cloudstrategie eruit kan zien? Neem contact op met CASE voor een verkenning van de mogelijkheden rondom cloudopslag in Nederland.